• mendi-fullwidth-bg1
    W labiryncie wrażeń...

    prezentacją prawie stu czterdziestu prac graficznych

    autorstwa pierwszorzędnych i mniej znanych

    artystów polskich i obcych doby szeroko pojętego modernizmu

WPROWADZENIE

Wystawa jest prezentacją prawie stu czterdziestu prac graficznych autorstwa pierwszorzędnych i mniej znanych artystów polskich i obcych doby szeroko pojętego modernizmu, który przejawia się umownie w trzech odsłonach: wczesnej (ok. 1900), dojrzałej (l. 20. i 30. XX w.) i późnej (po 1945). Stanowi ona ogląd różnych technik plastycznych i tendencji estetycznych, a przy tym odrębności tej sztuki wobec rysunku i malarstwa w latach 1874-1983, począwszy od pracy najstarszej na pokazie, na najmłodszej skończywszy. Przyjęta przed półwieczem specjalizacja secesyjna muzeum naturalnie zaważyła na proporcjach całej kolekcji grafiki. Większość utworów pochodzi z przełomu dziewiętnastego i dwudziestego wieku, niemniej utwory międzywojenne i współczesne, choć mniej liczne i zakotwiczone w nurtach tradycyjnej figuracji, dobrze ilustrują rozmaite przemiany na tym polu sztuki, podejmują wątki stare w oryginalny sposób i przynoszą nowe.

Wystawa ukazuje bogactwo efektów osiągniętych przez twórców kilku pokoleń i rozmaitych środowisk. Podkreśla zarazem tematyczne i wizualne podobieństwa między obrazami, niekiedy odległymi od siebie chronologicznie, warsztatowo. Ich bliskość odczuwana w procesie percepcji, jak gdyby emanacja przedstawień, pomogła nam rozpisać opowieść o istnieniu świata rzeczy, roślin, zwierząt oraz ludzi i sił nadprzyrodzonych według kategorii problemowych: PAUZA, DOSTOJEŃSTWO, ZNUŻENIE, NASTROJOWOŚĆ, NAPIĘCIE i POŻĄDANIE. To próba przybliżenia trudno pochwytnej materii artystycznej, która wydaje się wielkim labiryntem, a także rezerwuarem naszych wrażeń i przemyśleń rodzących się w konfrontacji ze zgromadzonymi dziełami.

INTRODUCTION

Our temporary exhibition features nearly 140 graphic works by both leading and lesser-known Polish and foreign artists who worked in the broadly understood era of modernism, which had three stages: early modernism (c. 1900), mature modernism (the 1920s and 1930s) and late modernism (after 1945). Illustrating the differences between graphic works and drawings or paintings created in the years 1874–1983, the exhibition traces various visual art techniques and aesthet­ic trends. Over the last 50 years, the Art Nouveau specialisation of our museum has obviously exerted a marked influence on the character of our graphic arts col­lection. The majority of these works date back to the turn of the 19th and 20th centuries. Still, those created in the interwar period and by contemporary artists develop familiar themes in unique ways, introduce new themes, and show various transformations which have taken place in this field of art.

Our exhibition shows the rich abundance of visual effects produced by several generations and different circles of modernist artists. Also, it emphasises the thematic and visual similarities between the images, some of which are quite distant in terms of their chronology and the artists’ skilfulness. The resemblance which we perceived between the images, or the emanation of these depictions, helped us to weave our narrative about the existence of things, plants, animals, peo­ple and supernatural powers around the following concepts: PAUSE, MAJESTY, WEARINESS, ROMANTIC AIR, TENSION and DESIRE. We have attempted to offer an insight into some artistic subject matter which is difficult to capture and seems to be a great labyrinth and reservoir of impressions and reflections stimulated through encountering the exhibited works of art.

PAUZA

PAUZA

Panta rhei... wszystko płynie i nic nie zostaje takie samo. Jak zatrzymać nieustanny ruch, nieubłagany proces przemijania? Tylko sztuka ma moc wstrzymywania czasu, może go zamknąć w kadrze i uwiecznić. Rejestruje podglądanych ludzi, gloryfikuje proste czynności, a nawet próbuje ujarzmić naturę, okiełznać żywioły. Zanurza nas w refleksji o tym, co toczy się wokół niepostrzeżenie. Udostępnia intymność przeżywanego momentu, eksponując jego namacalne piękno, kameralność, fotogeniczność. Różnorodny świat wybrzmiewa w zawieszeniu, w pustce, w oczekiwaniu.

 

PAUSE

Panta rhei… all things are in flux and nothing remains the same. How can the constant movement and inexorable evanescence be stopped? Only art has the power to stop time through recording and immortalising it; works of art de­pict people, extol everyday activities and even try to tame nature and elements. Art immerses us in reflection upon what happens around us unnoticed. It also exposes the intimacy of experienced moments, revealing their beauty, quietness and photogenic quality. The diverse world echoes in limbo, void and anticipation.

DOSTOJEŃSTWO

DOSTOJEŃSTWO

Szara codzienność, zwyczajność, powszedniość to zaprzeczenie dostojeństwa. Z nim wiążą się władza boska i ludzka, świecka i duchowna, hierarchia, panowanie nad innymi, trwanie ponad, na wysokościach. W wizjach artystów potężne, wspaniałe, pełne podniosłości bądź dumy stają się nie tylko skaliste góry oraz wnętrza i fasady gotyckich kościołów, lecz także małe kwiaty i ptaki, odpowiednio upozowane i wyróżnione makroskopowo. Tymczasem odświętność, ikoniczne usakralnienie starych katedr i zamków na strategicznych wzgórzach tętni echem we wzniosłości strzelistych brył industrialnych. W dodatku sami artyści emanują z portretów renesansową lub romantyczną aurą znamienitości.

 

MAJESTY

Everydayness, ordinariness and commonness are in contradiction with majesty, which is connected with divine and human authorities, hierarchy and power over others. It is in the artistic depictions that not only rocky mountains and Gothic churches, but also little flowers and birds—macroscopically modelled—become majestic, grand and lofty. The festiveness and sacredness of ancient cathedrals and castles located on hills of strategic importance echo in the grandeur of soar­ing modern buildings. Also, the artists themselves and their models emanate Renaissance- or Romantic-like air of illustriousness.

ZNUŻENIE

ZNUŻENIE

Czy możliwa jest ucieczka od stagnacji, rutyny egzystencji, którą wypełnia dekadencja? Czy po zmęczeniu nastąpi upragniony wypoczynek, po głodzie sytość, a po cierpieniu ukojenie? Czy człowiek targany przeciwnościami losu jest w stanie odnaleźć cel, sens i wartość życia? Albo wycieńczony, skazany na bezsilność, pogrąża się – jak wielu artystów – w nieodwracalnej melancholii?
 

WEARINESS

Is it possible to escape from apathy and the routine aspects of our lives filled with decadence? Will long-awaited rest come after tiredness, satiation after hunger, and solace after suffering? Is a person facing adversities able to find their aim in life and meaning of life? Or perhaps such a person, feeling exhausted and impo­tent, is bound to plunge into irreversible melancholy, like a number of artists and characters depicted in their works are?

NASTROJOWOŚĆ

NASTROJOWOŚĆ

Tajemniczy zagajnik i splątane drzewo tańczące na wietrze. Miasto oblane światłem zachodzącego słońca i zamglona uliczka o świcie. Ulotny, niepowtarzalny, specyficzny klimat udrapowanego pejzażu. Jednocześnie zatrzymane kadry codzienności: tkliwe spojrzenie matki, czuły dotyk kochanków kontemplujących poranek, góralki podążające przed siebie uliczką. Urok chwili. Zaduma, rozmarzenie, nostalgia w obliczu wycinków życia, obecnych na obrazach i tak często w rzeczywistości niezauważonych.

 

ROMANTIC AIR

A secret grove and a tree blowing in the wind… A city bathed in sunlight at dusk and a narrow street enveloped in fog at dawn… The fleeting and unique atmo­sphere of a landscape… Everyday life immortalised in a mother’s loving look, lovers’ tender touch, highland women’s walk along a backstreet… The beauty of a moment… Reverie, daydream, nostalgia in the face of fragments of life depicted in the paintings, but often unnoticed in real life.

POŻĄDANIE

POŻĄDANIE

Rządzi sferą intymnych uczuć, pragnień, emocji, rządzi duszą i ciałem. Ma wiele twarzy. To pragnienie posiadania tego, czego mieć nie możemy, co nieuchwytne, zakazane. Wtedy, gdy poddajemy mu się bez walki, stajemy się jego ofiarą. To również siła, która pcha w ramiona namiętności, niepohamowania. Może uwznioślać, gdy jest spełnione, ale źle ulokowane lub nieodwzajemnione – bywa destrukcyjne. Egoistyczne – prowadzi do samouwielbienia. Prowadzi do przełamania tabu, między innymi o uczuciach homoseksualnych. W sztuce staje się dominantą scen mitologicznych, biblijnych, rodzajowych, a także niejednoznacznych portretów i aktów. Za obliczem miłości metafizycznej kryje się ciche, subtelne uwielbienie miłości niewinnej, platonicznej. Innym razem to wyuzdana żądza, skłaniająca do niecnego czynu o posmaku grzechu. W bliskości fizycznej pożądanie, nasączone żarem, wyzwala uniesienie, rozkosz i ekstazę.

 

DESIRE

Desire controls our secret feelings, yearnings and emotions. It has power over our souls and bodies. Desire has many faces. It makes us want to possess what we cannot possess—the unattainable and the prohibited. When we give in to desire without a fight, we fall victim to it. Desire is a force which drives us to passion and immoderation. When it is satisfied, desire can be elevating; when it is sup­pressed, it can be destructive. When it is selfish, desire leads to self-admiration. Also, desire breaks taboos, including those on homosexual love. In the world of art, desire is the predominant feature of mythological, biblical and genre scenes as well as ambiguous portraits and nudes. Certain depictions of metaphysical love conceal subtle adoration of chaste and platonic love. Others show unbridled desire driving one to committing indecent acts which have the whiff of a sin. In terms of physical intimacy, passionate desire releases rapture, pleasure and ec­stasy.

NAPIĘCIE

NAPIĘCIE

Od narodzin po swój ziemski kres tkwi człowiek w trybach niepokoju, niebezpieczeństw i niewygód, które na przemian cichną i wybuchają z impetem. W świecie wojen i nierówności przeplatają się wciąż ze sobą bieda i bogactwo, choroba i witalność, moc możnych i bezsilność słabych. Sztuka – zanurzona w symbolice mitologicznej, religijnej i romantycznej – unaocznia wielorakie wrzenie w przestrzeni wyobrażonej oraz realnej, zwłaszcza miejskiej, a także w umyśle artysty bądź everymana. Podsyca też refleksję metafizyczną, uchodzi za środek kojący wśród przeżywanych upadków i katastrof, wśród chaosu. Jest nierzadko wołaniem o nadzieję, ład i harmonię. Jest potrzebą przywoływania ciszy po burzy, wyzwaniem rzuconym bezdennej wielkości kosmosu.

 

TENSION

From the moment we are born until the end of our days, we experience anxiety, face danger and suffer discomfort, which subside and grow alternately. Poverty and affluence, sickness and vitality, the power of the mighty and the helplessness of the weak interweave with each other in the world of wars and inequality. Rooted in mythological, religious and romantic symbolism, art reveals the mul­tifaceted turmoil in both the artistically represented and real spheres, especially in urban space, and the artist’s or everyman’s mind. Art also stimulates meta­physical reflection, sooths anxiety after one’s fall or in a state of chaos. Art often constitutes a call for hope, order and harmony; it is the need to restore the calm after the storm and a challenge issued to the fathomless space of the universe.

Wystawa powstała w ramach projektu wystaw cyfrowych Muzeum Mazowieckiego w Płocku.

MUZEUM MAZOWIECKIE W PŁOCKU | MAZOVIAN MUSEUM IN PŁOCK

Leonard Sobieraj
dyrektor | director

Michał Burdziński
autor koncepcji wystawy | author of the exhibition concept

Aleksandra Blonka-Drzażdżewska
Michał Burdziński
Małgorzata Szadkowska
kuratorzy wystawy | exhibition curators

Wanda Chabowska
koordynacja działań | coordination of activities

Szymon Zaremba
oprawa plastyczna | visual arrangement
opieka konserwatorska | preservation maintenance

Sylwia Pogodzińska
oprawa graficzna | graphic design

Bogdan Józwik
Dariusz Kiełpiński
Piotr Mazurowski
Arkadiusz Tarnowski
Jerzy Wiącek
montaż | installation

Wykonanie strony: InfraCOM